1926 yılında Son Osmanlı padişahı Vahidettin(VI.Mehmet) hayata gözlerini kapadı.

VI. Mehmet

VI. Mehmet Vahidettin (Osmanlı Türkçesi: واحد الدين, Vâhidüddîn, Mehmed-i Sadis) (d. 2 Åžubat 1861, Ä°stanbul – ö. 15 Mayıs 1926, San Remo). Osmanlı Devleti’nin 36. ve son padiÅŸahıdır. Mustafa Kemal PaÅŸa yönetimindeki Milli Mücadele hareketi ile çatıştığı için vatan haini ilan edilmiÅŸ ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından tahttan indirilmiÅŸtir.

ÅžehzadeliÄŸi

Sultan Abdülmecit’in oÄŸlu ve kendisinden önce tahta geçen V. Murat, II. Abdülhamit ve V. Mehmet ReÅŸat’ın küçük kardeÅŸidir.

Çok küçük yaÅŸta anne ve babasını kaybetti. Abdülmecit’in kadınlarından Åžayeste Kadın tarafından büyütüldü. Tahta geçiÅŸ sıralamasında çok aÅŸağılarda olduÄŸu için gözden uzak bir yaÅŸam sürdü. AÄŸabeyi II. Abdülhamit’in uzun padiÅŸahlığı sırasında, Çengelköy’de mimar Vallaury’ye yaptırdığı köşkünde münzevi bir hayat yaÅŸadı. DiÄŸer ÅŸehzadeler hakkında padiÅŸaha jurnal yazmakla suçlandı.

V. Mehmet ReÅŸat tahta geçtiÄŸinde, Sultan Abdülaziz’in oÄŸlu Yusuf Ä°zzeddin Efendi veliaht oldu. Yusuf Ä°zzettin’in 1 Åžubat 1916′da bir yurt dışı seyahatine çıkacağı gün henüz aydınlatılamayan bir ÅŸekilde intiharı üzerine Vahidettin veliahtlık makamına yükseldi. 1917 Aralık ayında yaveri Mustafa Kemal PaÅŸa eÅŸliÄŸinde beÅŸ haftalık Almanya seyahatine çıktı. 3 Temmuz 1918′de Sultan ReÅŸat’ın ölümü üzerine 57 yaşında tahta çıktı.

Tahta çıkışından kısa bir süre sonra şöyle dediği anlatılır:

“Ben bu makam için hazırlanmadım. ÇocukluÄŸumdan beri vücutça rahatsız olduÄŸumdan layikiyle tahsil edemedim. Yaşım kemale erdi, dünyada bir emelim kalmadı. Biraderle hangimizin evvel gideceÄŸimiz malum olmadığından bu makamı bekleyiÅŸte deÄŸildim. Fakat takdiri ilahi böyle teveccüh etti, bu ağır vazifeyi deruhde eyledim. ÅžaÅŸmış bir haldeyim, bana dua ediniz.”

Padişahlığı

1918 yazında tahta geçtiÄŸinde iki büyük sorunla karşı karşıya kaldı: bir yandan, bir felakete dönüşen Birinci Dünya Savaşı’nı en az hasarla sona erdirmek; öbür yandan, 1913′ten beri imparatorluÄŸa egemen olan Ä°ttihat ve Terakki rejimine karşı bir siyasi alternatif oluÅŸturmak. Bu yüzden daha savaÅŸ bitmeden Ä°ngiltere ile bir ayrı barış için yapılan gizli temaslarda Vahidettin’in adı geçti. Tahta geçer geçmez, Ä°ttihat ve Terakki önderliÄŸine muhalefetiyle tanınan Mustafa Kemal PaÅŸa’yı Suriye Cephesi kumandanlığına atadı.

8 Ekim 1918′de savaşın kaybedileceÄŸinin anlaşılması üzerine Talat PaÅŸa baÅŸkanlığındaki Ä°-T kabinesi istifa etti. Ä°zzet PaÅŸa’nın “artçı” kabinesinin de kısa sürede istifası üzerine PadiÅŸah yaÅŸlı diplomat Tevfik PaÅŸa’yı 13 Kasım’da sadrazamlığa getirdi. Mustafa Kemal PaÅŸa ile Vahidettin’in yolları, ilk kez, Mustafa Kemal’in ÅŸiddetle karşı çıktığı bu atama nedeniyle ayrıldı.

Tevfik PaÅŸa hükümeti mütareke’yi izleyen zor günlerde pasif kaldı. Bunun üzerine Vahidettin 4 Mart 1919′da eniÅŸtesi Damat Ferit PaÅŸa’yı hükümeti kurmakla görevlendirdi. Dönemin önde gelen kiÅŸilerince “deli” ya da “budala” olmakla suçlanan bu zat, ulusal konulardaki aşırı duyarsızlığı ile ünlüydü. PadiÅŸahın kendisinin, kızkardeÅŸi ile evli olan Ferit PaÅŸa hakkında “dünyada üç mel’un vardır. Bunlar bir sacayağıdır. Biri bizim hemÅŸire, biri zevci olan Ferid, biri de oÄŸlu Sami” dediÄŸi iÅŸitilmiÅŸti. Buna raÄŸmen padiÅŸahın Ferit PaÅŸa’da ısrar etmesi, konuya dair yazan tarihçilerin hemen hepsinin ittifakla eleÅŸtirdiÄŸi bir konudur.

PadiÅŸah Vahdettin Osmanlı düşmanlarınca Sevri imzalayan hain olarak görünsede,bunun aslı yoktur;Sevr anlaÅŸmasından 4 ay önce Mebusan Meclisi kapatılmıştır ve Mebusandan çıkmayan karar padiÅŸahın önüne gelemiyordu.Dolayısıyla Vahdettinin önüne Sevr anlaÅŸması gelmemiÅŸ,Vahdettin bu anlaÅŸmaya imzasını atmamıştır.Sadece Ä°tilaf devletleri anlaÅŸmayı yapmışlar yürürlülüğe koymaya çalışmışlardır.Vahdettin Hain DeÄŸildir.Bu osmanlı Devlet ArviÅŸlerinde ve saklanan Atatürk’ün Vahdettinin Hain olmadığı sözünde açıkça görülür.

Ferit PaÅŸa hükümeti 15 Mayıs’ta özel yetkilerle Anadolu’ya gönderdirdiÄŸi Mustafa Kemal PaÅŸa ile, Haziran 1919′dan itibaren çatışma içine girdi. Eylül 1919′daki Sivas Kongresi’nden sonra Osmanlı sarayı ve hükümetinin Ä°stanbul ÅŸehri sınırları dışında bir etkisi kalmadı. 11 Nisan 1920′de Mustafa Kemal ve arkadaÅŸlarının idamına fetva alan Damat Ferit kabinesi, 31 Temmuz 1920′de istifa etti. Ä°htiyar Tevfik PaÅŸa baÅŸkanlığında nötr kiÅŸilerden oluÅŸan yeni kabine, 1922 Kasımına kadar görünürde hükümet etmeye devam etti.

Tahttan İndirilişi ve Sürgün Yılları

KurtuluÅŸ Savaşı 9 Eylül 1922′de Ä°zmir’in KurtuluÅŸu ve 13 Ekim 1922′de Mudanya Mütarekesi ile sona erdi. Bu sırada Ä°stanbul henüz Ä°tilaf Devletlerinin askeri iÅŸgali altındaydı. 6 Ekim’de TBMM ordusunu temsilen Refet PaÅŸa (Bele) komutasındaki bir askeri birlik Ä°stanbul’a girdi. 1 Kasım 1922′de Türkiye Büyük Millet Meclisi çıkardığı iki maddelik bir kanunla saltanatı laÄŸvetti. 4 Kasım’da son sadrazam Ahmed Tevfik PaÅŸa istifa etti. 5 Kasım’da Refet PaÅŸa, Babıali’deki bakanlıklara gönderdiÄŸi bir genelgeyle iÅŸlerine son verildiÄŸini tebliÄŸ etti. 17 Kasım sabahı Vahidettin, küçük oÄŸlu ErtuÄŸrul ve hareminin mensuplarıyla birlikte Dolmabahçe Sarayından bir kayığa binerek BoÄŸaziçi’nde demirlemiÅŸ olan Ä°ngiliz zırhlısı Malaya’ya iltica etti.

Ä°ngilizler Vahidettin’in Ä°ngiltere’ye gelmesini kabul etmediÄŸi için devrik padiÅŸah bir süre Malta’da kaldı. 1922 sonunda Hicaz kralı Hüseyin’in daveti üzerine hacca gitti. 20 Nisan 1923′e dek Hicaz’da kaldı. Ä°ngiltere’nin baskısı üzerine buradan ayrıldı. Bir süre Ä°talya’nın Cenova kentinde yaÅŸadı. 11 Haziran 1923′te San Remo kasabasında Mısır kraliyet ailesinden bir prensin maddi yardımıyla kiralanan bir villaya taşındı.

Son yılları parasal sıkıntılar ve saÄŸlık sorunlarıyla geçti. 15 Mayıs 1926′da San Remo’da kalp yetmezliÄŸinden dolayı 65 yaşında vefat etti. Naaşı Åžam’a nakledilerek bu ÅŸehirdeki Sultan Selim Camii bahçesine defnedildi.

KiÅŸiliÄŸi

Sultan ReÅŸat ve Vahidettin döneminde uzun süre saray baÅŸkâtipliÄŸinde bulunan Ali Fuat Bey’e göre Vahidettin,

“Cin fikirli ve seriülintikal [hızlı kavrayışlı] olup yanına girince insanın ruhundaki inbisat ve inkıbazı [ferahlık ve sıkıntıyı] gözünden hissederdi. Fakat ifrat derecedeki tevehhüm ve tereddüdü [kuÅŸku ve kararsızlığı] bu meziyetlerini setr ederdi [gizlerdi]. Mehmed ReÅŸad kadar Arabi ve Farisiye vakıf deÄŸilse de… okuduÄŸunu iyi anlardı, kitabeti ve imlası düzgündü. Fikirlerini kâğıt üzerine koymakta zahmet çekmezdi.”

EÅŸleri:

* Emine Nazikeda Başkadınefendi, İnşirah Hanımefendi, Şadiye Müveddet Kadınefendi, Nevvare Başhanımefendi, Nimet Nevzad Hanımefendi

Çocukları:

* Erkek çocuğu: Mehmet Ertuğrul Efendi (1912-1944, Kahire).
* Kız çocukları: Fenire (1888), Ulviye (Germiyanoğlu)(1892-1967), Sabiha (Osmanoğlu) (1894-1971).

Ulviye Sultan’dan olan torunu Hümeyra ÖzbaÅŸ (1917-2000), KuÅŸadası’nda bir otel kurup yönetti. Sabiha Sultan’dan olan torunları NesliÅŸah OsmanoÄŸlu ve Necla OsmanoÄŸlu halen hayattadır; Hanzade OsmanoÄŸlu 1998′de vefat etmiÅŸtir.

Olaylar

* 1718 - Londra’lı avukat James Puckle, makineli tüfeÄŸi icat etti.
* 1756 - Kuzey Amerika’daki egemenlik mücadelesinde Ä°ngiltere’nin Fransa’ya savaÅŸ açmasıyla, Fransa-Kızılderili savaşı olarak da bilinen Yedi Yıl Savaşı baÅŸladı.
* 1856 - Anadolu Feneri ve Rumeli Feneri Fransızlar tarafından inşa edilerek işletilmeye başlandı.
* 1873 - Darüşşafaka Lisesi kuruldu.
* 1919 - Mustafa Kemal, Yıldız Sarayı Küçük Mabeyn Köşkü’nde PadiÅŸah Vahdettin ile görüştü.
* 1919 - Ä°tilaf Devletleri desteÄŸindeki Yunanlar, Ä°zmir’i iÅŸgal etti. Gazeteci Hasan Tahsin ve Askerlik Åžubesi BaÅŸkanı Albay Süleyman Fethi ÅŸehit edildiler.
* 1924 - Sanayi-i Nefise Mektebi (M.Ãœ. Güzel Sanatlar Akademisi) öğrencileri ilk resim sergilerini Ä°stanbul’da açtı.
* 1926 - Vahidettin(VI.Mehmet) Ä°talya’nın San Remo kentinde kalp yetmezliÄŸi sebebi ile öldü
* 1929 - ABD’de Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi ilk ödüllerini dağıttı. ABD yapımı sessiz film ‘Wings’, En Ä°yi Film ödülünü aldı. Ödüller, 1931′den beri Oscar adıyla da biliniyor.
* 1933 - Rus romancı Maksim Gorki, Ä°talya’dan Rusya’ya geçerken Ä°stanbul’a geldi ve Süleymaniye Camii ile bazı müzeleri gezdi.
* 1940 - McDonald’s Amerika’da kuruldu.
* 1957 - Sovyetler Birliği, Sputnik 3 uydusunu fırlattı.
* 1963 - ABD’li astronot Gordon Cooper, ‘Mercury-Atlas 8′ adlı kapsülle o güne kadar yapılmış en uzun uzay uçuÅŸunu gerçekleÅŸtirmek üzere uzaya fırlatıldı. Cooper uzayda 34 saat 19 dakika kaldı.
* 1966 - VaÅŸington, DC’de Vietnam Savaşı’nı protesto eden 8.000 kiÅŸi, iki saat boyunca Beyaz Saray çevresinde gösteri yaptı.
* 1969 - Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸinin Meclis’te kabul edilmesiyle, eski DP’lilere siyasal haklarını iade etme imkanı tanındı.
* 1983 - 12 eylül döneminin ardından demokrasiye geçişte kurulan ilk parti açıklandı: Milliyetçi Demokrasi Partisi.
* 1984 - 1.256 aydın, “Türkiye’deki demokratik düzene iliÅŸkin gözlem ve istekler” baÅŸlıklı dilekçeyi CumhurbaÅŸkanı Kenan Evren’e verdi. Aydınlar Dilekçesi olarak bilinen giriÅŸime karşı dava açıldı.
* 1990 - Vincent Van Gogh’un yapıtı ‘Doktor Gachet’nin Portresi’ adlı tablo, o güne kadar bir resim için ödenen en yüksek fiyatla, 82,5 milyon dolara satıldı.
* 1995 - Almanya’da, Türkiye ve Atatürk aleyhinde kampanyalar yürüten ve kendisini halife ilan eden ‘Kara Ses Cemalettin Kaplan’ öldü.
* 1997 - Alman Kitap Yayımcıları BirliÄŸi Barış Ödülü, YaÅŸar Kemal’e verildi.

DoÄŸumlar

* 1903 - Maria Reiche, Alman matematikçi ve arkeolog (ö. 1998)
* 1947 - Niall Duthie, İskoç roman yazarı.
* 1954 - Eric Gerets, Belçikalı futbolcu ve teknik direktör
* 1982 - Veronica Campbell, Jamaikalı sprinter
* 1982 - Volkan Büker, Türk, eski basketbolcu, iş adamı
* 1987 - Doruk Çetin, Türk, yönetmen, fotoğrafçı ve yapımcı
* 1987 - Ersan İlyasova,Türk milli basketbolcu

Ölümler

* 1886 - Emily Dickinson, ABD’li ÅŸair (d. 1830)
* 1919 - Hasan Tahsin
* 1926 - Vahidettin(VI.Mehmet) Son Osmanlı padişahı
* 2003 - June Carter Cash, Amerikalı müzisyen